DEPRESYONDA İLAÇ TEDAVİSİ

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımlamasına gore İLAÇ, canlılar tarafından bünyesine alındığında onun işlevlerinden birini değiştirebilen bir maddedir. Psikiyatride ilaç dendiğinde, alınan maddenin “İnsan Beynine” etkisi sonucu düşünce ve davranışlarda bir değişim sağlayarak normal ya da normaldışı kabul edilen psikolojik süreçlere etki yapan kimyasal maddeler anlaşılmaktadır.

20 yy. başlarından başlayarak psikiyatrik hastalıkların insan beynindeki sinir hücreleri arasında bilgi akışını sağlayan bazı kimyasal ileticilerin fonksiyonlarındaki değişiklikler nedeniyle ortaya çıktığı konusunda bilgiler artmış ve psikiyatride ilaç tedavisi alanında önemli gelişmeler olmuştur. 21.yy.’a girildiğinde yeni geliştirilen , Depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar, depresyonun yanı sıra sıkıntı ve panik bozukluklarında, Obsesif Kompulsif bozukluğun tedavisinde; Sıkıntı giderici (Anksiyolitik) ilaçlar, kısmen depresyon ve panik bozuklukları ya da Psikozların tedavisinde; Antiepileptik ( Sar’a hastalığı) ilaçların da, epilepsinin yanı sıra İki Uçlu Duygudurum Bozukluklarının tekrarını önlemede koruyucu olarak kullanılmaktadır.

Psikiyatrik ilaçlardaki bu gelişmeler, psikiyatrik hastalıkların tedavisine ilişkin uygulamalarda önemli değişiklikler yaratmış ve daha az “ PSİKOTERAPİ”, daha çok “İLAÇ TEDAVİSİ” uygula düşüncesi, psikiyatristler arasında yagınlık kazanmıştır. İnsanı, ruhundan bağımsız bir beden olarak gören hekimler, ilaç tedavisinin hastalıkları iyileştirmedeki sınırlılığını gördükçe; psikiyatrik hastaların ilaçla tedavisine ek olarak “Psikoterapinin”,”olmazsa olmaz” bir gereksinim olduğunu kabul etmeye ve klinik uygulamalarda kullanmaya başladılar.

Dünya Sağlık Örgütü sağlıklı olma halini tanımlarken; “Sağlık, yalnızca hastalık ya da sakatlık bulunmaması demek olmayıp; aynı zamanda Bedensel, Ruhsal ve Sosyal yönlerden de tam bir iyilik durumudur” ifadelerini kullanarak bütünleyi bir tedaviye gönderme yapmaktadır. Bu nedenle psikiyatride ilaç tedavisine ek olarak, hastanın diğer psikolojik ve sosyal sorunlar içerisinde değerlendirilmesi sonucu uygulanan Psikoterapi ile yürütülen tedaviyle daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Tedavi süreçlerine hastanın ailesinin de katılımı önemlidir. Bu iki tedavi aracının yani Psikoterapi ve İlaç tedavisi birlikte uygulandığında, hastalar daha kısa sürede işlevsellik alanlarına kazandırılmaktadır.

İLAÇLA TEDAVİ UYGULAMASINDA GENEL İLKELER

Psikiyatride kullanılan ilaçlarla sürdürülen tedavilerdeki hızlı gelişmeler, psikiyatrinin genel tıp bilimleri içindeki önemini arttırmıştır.

İLAÇ TEDAVİSİNİN UYGULAMASI İLE İLGİLİ DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR:

1. Psikiyatrik hastalara, benzer belirtiler gösteren diğer hastaların kullanmakta olduğu ya da kullanmış olduğu ilaçlar tavsiye edilmemelidir. Kesinlikle bir psikiyatri uzmanıyla görüşmesi sağlanmalıdır.

2. Psikiyatri Uzmanı olmayan diğer yardımcı sağlık personelinin ( Psikolog, Eczacı, Hemşire vb.) önerileri ile kesinlikle ilaç kullanılmamalıdır.

3. Psikiyatrik hastaların tedavisinde, hasta bedeni, ruhu ve sosyal çevresiyle birlikte değerlendirildikten sonra öncelikle psikoterapi yöntemleri tercih edilmelidir.

4. İlaç tedavisine başlamadan önce tanıyı doğru koyabilmek için, hastanın psikiyatrik değerlendirmesi ve yardımcı tanı yöntemleri titizlikle yapılmalıdır.

5. Tedavide en az yan etkili ve en fazla tedavi edici etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış, eşdeğerleri arasında en ucuzu seçilip uygulamalıdır ve ayrıca tedaviye yeterli en düşük doz verilmelidir.

6. İlaçların kulanımı esnasında ortaya çıkabilecek yakın ve uzak yan etkileri, tedavinin başlangıç ve bitiş süresi, diğer ilaçlarla etkileşimleri hakkında hastalara bilgi verilmeli; ayrıca hastaların anlayabileceği açıklıkta bir dille yazılmış “hasta onam” formu okutulmalı, açıklanmalı ve imzalı onamları alınmalıdır. Bunu yapmak hekim açısından etik ve yasal bir sorumluluk konusudur.

7. Mümkün olduğunca aynı amaçla kullanılan birden fazla ilaç aynı aynı zamanda kullanılmamalıdır.

8. İlaç tedavisinde etkinliği belirlemek amacıyla yeterli dozda ve yeterli sürede ilaç kullanımı gereklidir. Bu sure depresyon ve psikoz tedavisinde kullanılan ilaçlarda 3-12 hafta arasıdır.